Polish cinema is alive and prospering worldwide, reflects Peter Krausz

Polish cinema is alive and prospering worldwide, reflects Peter Krausz

Published on 17 May 2021, 01:07 AM

Polish Cinema has a long history, dating back to the origins of film. It began in Lodz in 1899 shortly after the Lumiere Brothers developed cinema in 1895. The first Polish feature film was made in 1908 and the first animation in 1910. The first recognised Polish actress was Pola Negri who gained fame in silent cinema around WW1 especially in German cinema. Polish filmmakers during WW2 in the UK created an anti-Nazi colour propaganda film Calling Mr. Smith in 1943.

In 1945, the Communist Government founded Film Polski, under the auspices of Aleksander Ford. Several films were produced in the 1940s and 50s, very much pro-government. Then the Polish Film School Movement occurred with newly created filmmaking icons including Roman Polanski, Krzysztof Zanussi, Andrzej Wajda, who received an Honorary Oscar in 2000, and made the remarkable films Man of Marble (1977) and Man of Iron (1981), Jerzy Kawalerowicz, Jerzy Hoffman, Agnieszka Holland, Jerzy Antczak and Jan Komasa, establishing significant Polish films.

With political changes, an anti-communist film was made in 1982: Interrogation, directed by Ryszard Bugajski, which was banned for seven years until communism was overthrown. Then Krzysztof Kieslowski achieved prominence in the 1990s with Dekalog, The Double Life of Veronique and The Three Colours trilogy. Also, Krzysztof Krauze’s film The Debt (1999) became very popular, highlighting the brutality of Polish capitalism and poverty. Agnieszka Holland and Janusz Kaminski have worked in US studios, and animations from Poland have prospered with filmmakers like Jan Lenica and Zbigniew Rybczynski. Other contemporary important Polish filmmakers include Tomasz Baginski, Malgorzata Szumowska, Jan Jakub Kolski, Jerzy Kawalerowicz, Stanislaw Bareja, Jerzy Skolimowski and Janusz Zaorski.

More recently, Pawel Pawlikowski has achieved prominence with his films: Ida (2015) and Cold War (2019), both receiving Oscar accolades. Agnieszka Holland, this year’s FIPRESCI Grand Prize winner, made: Spoor (2017), Mr. Jones (2019) and Charlatan (2020). Loving Vincent (2016) by Dorota Kobiela and Hugh Welchman was a superb visual realisation of Vincent van Gogh’s artistry. Andrzej Wajda more recently contributed: Katyń (2007), Walesa: Man of Hope (2013) and Afterimage (2016). Jerzy Skolimowski has made the excellent 11 Minutes (2015), and on release in cinemas now is the superb drama Corpus Christi (2019) by Jan Komasa. Roman Polanski has also recently made the much acclaimed An Officer and a Spy (2019).

Considering the strong reputations, the Warsaw International Film Festival, Cameraimage, New Horizons Film Festival, Gdynia Film Festival and the Polish Film Awards, Polish cinema is alive and prospering worldwide.

Peter Krausz, our Festival big supporter, is a film critic, film journalist and writer, radio broadcaster and film festival consultant. He has served on two International FIPRESCI film juries, broadcasts weekly film programs on three radio stations, and consults with various film festivals including the Polish and Indonesian festivals. He is a professional member of the AFI/AACTA and an Australian Cinema Pioneer. 

Polskie kino prosperuje i rozwija się na całym świecie – stwierdza Peter Krausz

Kino polskie ma długą historię, sięgającą początków kina. Zaczęło się w Łodzi w 1899 roku, krótko po tym jak w 1895 roku bracia Lumiere rozwinęli kino. Pierwszy polski film fabularny powstał w 1908 roku, a pierwsza animacja w 1910 roku. Pierwszą uznaną polską aktorką była Pola Negri, która zyskała sławę w kinie niemym w okresie pierwszej wojny światowej, zwłaszcza w kinie niemieckim. Podczas II wojny światowej, polscy filmowcy w Wielkiej Brytanii stworzyli w 1943 roku kolorowy film propagandowy o tematyce antynazistowskiej Calling Mr. Smith.

W 1945 roku rząd komunistyczny założył przedsiębiorstwo „Film Polski” pod auspicjami Aleksandra Forda. W latach 40. i 50. powstało kilka bardzo prorządowych filmów. Następnie pojawił się nurt Polskiej Szkoły Filmowej reprezentowany przez znakomitych reżyserów takich jak Roman Polański, Krzysztof Zanussi, Andrzej Wajda, który w 2000 roku otrzymał Honorowego Oscara i stworzył wybitne filmy Człowiek z marmuru (1977) i Człowiek z żelaza (1981). To oni, razem z Jerzym Kawalerowiczem, Jerzym Hoffmanem, Agnieszką Holland, Jerzym Antczakiem i Janem Komasą, tworzyli i dalej tworzą znaczące polskie filmy.

Wraz ze zmianami politycznymi, w 1982 roku powstał antykomunistyczny film Przesłuchanie w reżyserii Ryszarda Bugajskiego, który był zakazany przez siedem lat do czasu obalenia komunizmu. Następnie Krzysztof Kieślowski osiągnął rozgłos w latach 90-tych dzięki filmom Dekalog, Podwójne życie Weroniki i trylogii Trzy kolory. Dużą popularnością cieszył się też film Krzysztofa Krauzego Dług (1999), uwydatniający brutalność polskiego kapitalizmu i panującą biedę. Agnieszka Holland i Janusz Kamiński pracowali w amerykańskich studiach filmowych, a polskie animacje rozkwitły dzięki takim twórcom jak Jan Lenica i Zbigniew Rybczyński. Innymi ważnymi współczesnymi polskimi filmowcami są Tomasz Bagiński, Małgorzata Szumowska, Jan Jakub Kolski, Jerzy Kawalerowicz, Stanisław Bareja, Jerzy Skolimowski i Janusz Zaorski.

Niedawno Paweł Pawlikowski zdobył uznanie dzięki swoim filmom: Ida (2015) i Zimna Wojna (2019), oba nagrodzone Oscarem. Agnieszka Holland, tegoroczna laureatka Grand Prix FIPRESCI, wyreżyserowała filmy: Pokot (2017), Obywatel Jones (2019) i Szarlatan (2020). Twój Vincent (2016) Doroty Kobieli i Hugh Welchmana był znakomitą wizualną realizacją kunsztu Vincenta van Gogha. Ostatnimi filmami Andrzeja Wajdy są: Katyń (2007), Wałęsa: Człowiek nadziei (2013) i Powidoki (2016). Jerzy Skolimowski wyreżyserował znakomite 11 minut (2015), a na ekrany kin trafił genialny dramat Boże Ciało (2019) Jana Komasy. Również Roman Polański zyskał liczne pochwały za film Oficer i szpieg (2019).

Biorąc pod uwagę mocno ugruntowaną reputację, Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Warszawie, Cameraimage, Festiwal Filmowy Nowe Horyzonty, Festiwal Filmowy w Gdyni i Polskie Nagrody Filmowe, polskie kino żyje i rozwija się na całym świecie.

Peter Krausz, nasz gorący zwolennik Festiwalu, jest krytykiem filmowym, dziennikarzem i pisarzem filmowym, nadawcą radiowym i konsultantem festiwali filmowych. Był członkiem dwóch międzynarodowych jury filmowych FIPRESCI, nadaje cotygodniowe programy filmowe w trzech rozgłośniach radiowych oraz konsultuje się z różnymi festiwalami filmowymi, w tym z festiwalami polskimi i indonezyjskimi. Jest profesjonalnym członkiem AFI/AACTA oraz Australian Cinema Pioneer.